Görünmeyen ışık

Radyo dalgası ile gözünüze ulaşan ışık aynı şeydir; tek fark saniyede kaç kez salındıkları.

İkisi de elektromanyetik dalgadır ve ışık hızıyla yol alır. Frekans yükseldikçe adları değişir: radyo, mikrodalga, kızılötesi, görünür ışık, morötesi, X ışını, gama. Gözümüz bu uzun şeridin yalnızca küçücük bir penceresini görür.

Radyo kısmı ise kalabalıktır: FM yayınları, uçak telsizleri, cep telefonları, Wi-Fi, GPS uyduları. Kesik çizgili alan, birkaç yüz liralık bir RTL-SDR alıcının ayarlanabildiği aralık.

FM düğmesine basın ve FM bandına dokunun. Sonra şeridi sürükleyip ışığa kadar gidin.

Frekans, dalga boyu ve anten

Bir dalganın frekansını bilirseniz, boyunu ve onu yakalayacak antenin boyunu da bilirsiniz.

Dalga bir salınımı bitirene kadar ışık hızıyla yol alır; bu yol dalga boyudur. Frekans arttıkça bir salınım kısalır, dalga da kısalır: FM dalgası bir oda boyunda, Wi-Fi dalgası bir avuç içinde.

Anten, dalganın boyuyla uyumlu olduğunda en iyi çalışır. En basit anten, dalga boyunun dörtte biri uzunluğunda bir teldir: çeyrek dalga anten. Telefonunuzun içindeki antenler bu yüzden küçük, eski uzun dalga istasyonlarının direkleri bu yüzden devdir.

Frekansı en sola, orta dalgaya çekin: dalga boyu yüzlerce metre olur. Sonra Wi-Fi'ye basın.

Dalgayı ölçmek: ADC

Bilgisayar dalgayı göremez; yalnızca belli aralıklarla ölçülmüş sayıları görür.

Bu ölçümü ADC (analog-sayısal dönüştürücü) yapar. İki ayarı vardır: saniyede kaç kez ölçtüğü (örnekleme hızı) ve her ölçümü kaç basamakla yazdığı (bit derinliği).

Bit az olunca ölçüm en yakın basamağa yuvarlanır. Gerçek değerle yazılan değer arasındaki fark, yani nicemleme hatası, sinyale eklenmiş bir gürültü gibi davranır. Bit derinliğini düşürüp "Dinle"ye basın: o gürültüyü cızırtı olarak duyarsınız.

Bit derinliğini 1'e indirin, sonra yavaşça 8'e çıkarın; gri hata çubuklarının küçülüşüne bakın.

Nyquist sınırı ve örtüşme

Çok seyrek ölçerseniz, hızlı bir dalga size yavaş bir dalga gibi görünür.

Bir dalgayı tanımak için her salınımda en az iki kez ölçmek gerekir. Bu yüzden örnekleme hızının yarısı bir sınırdır: Nyquist sınırı.

Sinyal bu sınırı geçince noktalar sahte, daha yavaş bir dalga çizmeye başlar. Buna örtüşme denir. Alttaki diyagram frekansın sınıra çarpıp geri katlandığını gösterir: sinyal ne kadar hızlanırsa hızlansın, görünen frekans hep sıfır ile sınır arasında kalır.

"Dinle"yi açıp Süpür'e basın: ton tizleşirken 4 kHz'de geri dönüp pesleşir.

Geriye dönen tekerlek

Filmlerde arabanın tekerleği bazen durur, bazen geriye döner. Bu da örtüşmedir.

Kamera saniyede belli sayıda kare çeker: tekerleği örnekler. İki kare arasında bir kol tam bir kol aralığı kadar dönerse, her karede kollar aynı yerde görünür ve tekerlek durmuş sanılır. Biraz eksik dönerse kollar her karede biraz geride yakalanır: tekerlek geriye döner gibi görünür.

Sağdaki kamera görüntüsü ile alttaki grafik, önceki slayttaki katlanmanın aynısıdır; yalnızca bu sefer gözle görülür.

Tekerlek hızını 4 tur/sn'ye çıkarın, sonra biraz geri çekin: kameradaki tekerlek geriye dönsün.

100 MHz'i nasıl örnekleriz?

100 MHz'lik bir FM yayınını doğrudan örneklemek için saniyede 200 milyondan fazla ölçüm gerekir.

Bu, 8 bitle bile saniyede yüzlerce megabayt demek: bir dakikalık kayıt onlarca gigabayt. Oysa ucuz bir RTL-SDR saniyede yalnızca yaklaşık 2,4 milyon örnek alır. Örnekleme hızını o değere çekin: noktalar 100 MHz'i çok uzaktan, sahte bir dalga olarak görür.

Hile şu: bütün banda değil, yalnızca dinlemek istediğimiz dar şeride ihtiyacımız var. Radyo önce o şeridi 0 Hz'e kaydırır, sonra örnekler. Bunun için her ölçümde iki sayı gerekir: I ve Q. Bir sonraki bölümün konusu tam olarak bu.

RTL-SDR hızı'na basın, sonra İpucu'yu açıp istasyonun 0 Hz'e kaymasını izleyin.

Dönen ok

Radyodaki her sinyali sabit hızla dönen bir ok gibi düşünebiliriz. Oku doğrudan göremeyiz, ama gölgelerini ölçebiliriz.

Oka tepeden bir el feneri tutun: yere düşen gölge sağa sola gidip gelir. Bu gölgeye I diyoruz. Yandan tutulan ikinci fener duvara bir gölge düşürür; o da aşağı yukarı gider gelir. Bu da Q.

İki gölgeyi zaman içinde kaydedince iki dalga çıkar: yerdeki gölge aşağı akan mavi dalgayı, duvardaki gölge sağa akan kehribar dalgayı yazar. İkisi aynı dalgadır, yalnızca çeyrek tur kaymıştır. Okun boyu genlik, açısı faz.

Frekansı artırın: ok hızlanır, iki dalga sıklaşır. Sonra «Duraklat» ile oku durdurup gölgelerin boyuna bakın.

Zamanda bir yay

Dönen oku zaman boyunca ilerletin: ucu havada bir yay, bir sarmal çizer. Karmaşık bir sinyal tam olarak budur.

Sarmalı fareyle ya da parmağınızla sürükleyip döndürün. Tepedeki fener zemine mavi bir gölge düşürür: I dalgası. Yandaki fener arka duvara kehribar bir gölge düşürür: Q dalgası.

Üstten bakan yalnızca I'yı, yandan bakan yalnızca Q'yu görür. Zaman ekseni boyunca önden bakınca sarmal bir çembere döner: önceki slayttaki dönen ok. Bir IQ kaydı, bu yayın art arda alınmış fotoğraflarıdır.

Sarmalı sürükleyip döndürün, sonra «Önden bak», «Üstten bak» ve «Yandan bak» düğmelerini deneyin.

Neden iki sayı?

Yalnızca yerdeki gölgeye, yani I'ya bakan biri okun hangi yöne döndüğünü söyleyemez.

Saat yönünün tersine dönen ok ile saat yönünde dönen ok aynı I gölgesini düşürür. Yani +f ve −f frekansları I'da birebir aynı görünür. Q gölgesi ise ikisinde ters yöne gider; yönü o söyler.

Sonucu spektrumda (frekans haritasında) görürsünüz: Q kapalıyken her sinyalin bir ayna görüntüsü belirir ve bandın iki yarısı üst üste katlanır. Q açıkken −f ile +f ayrı yerlerdir; aynı örnekleme hızıyla iki kat geniş bir bant ayırt edilir.

Frekansı + ile − arasında gezdirin, sonra «Q bileşeni» düğmesiyle Q'yu kapatıp spektruma bakın.

Genlik ve faz

Bir IQ çifti düzlemde tek bir noktadır. Bu nokta iki şey söyler: sinyal ne kadar güçlü ve şu an hangi yöne bakıyor.

Bir döner kapı düşünün. Kanadın merkezden ne kadar uzağa uzandığı genlik, kanadın baktığı pusula yönü faz. I ve Q ise aynı bilginin «doğu–batı» ve «kuzey–güney» parçalarıdır.

Noktayı merkezden uzaklaştırınca dalga büyür. Çember boyunca çevirince dalganın boyu değişmez, yalnızca zamanda kayar. Radyonun taşıdığı her bilgi bu ikisinin oynatılmasıdır: AM genliği, FM ve dijital yayınların çoğu fazı oynatır.

Noktayı sürükleyin: önce merkezden uzaklaştırıp dalganın büyüdüğüne, sonra çember boyunca çevirip kaydığına bakın.

IQ dosyası nedir?

Bir SDR kaydı art arda dizilmiş IQ çiftlerinden ibarettir. Başlık yok, süs yok; yalnızca sayılar.

RTL-SDR'nin .cu8 dosyasında her örnek iki bayttır: önce I, sonra Q. Her bayt 0 ile 255 arasındadır ve sıfır tam ortada, 127,5'tedir. Çözmek için ortayı çıkarıp 127,5'e bölmek yeter; sonuç −1 ile +1 arasında bir sayıdır.

Dosya kendi örnekleme hızını ve frekansını bilmez; bunları ayrıca not etmek gerekir. SigMF bunun için var: ham baytların yanına küçük bir JSON dosyası koyar.

«Sonraki örneği çöz»e basın ya da baytların üzerine gelin; sonra HackRF'i seçip bir saatlik kaydın boyutuna bakın.

Her sinyal dönen okların toplamı

Köşeli bir kare dalga bile, farklı hızlarda dönen okların uç uca eklenmesiyle çizilebilir.

Joseph Fourier 1807'de ısının yayılmasını incelerken cesur bir fikir ortaya attı: düzenli tekrar eden her biçim, frekansları temel frekansın tam katları olan sinüslerin toplamıdır. Bu katlara harmonik denir.

Soldaki ilk ok temel frekansla döner; sonrakiler onun tam katı hızlarda ve gittikçe kısalarak. Son okun ucunun yüksekliği dalgayı çizer. Alttaki çubuklar okların boylarıdır: dalganın spektrumu.

Harmonik sayısını 1'den 50'ye çıkarın. Sonra "Dinle"yi açıp aynısını kulakla yapın: her harmonik sesi biraz daha parlatır.

FFT: zamandan frekansa

FFT (hızlı Fourier dönüşümü) N örneklik bir tamponu alır ve hangi hızda dönen okların ne kadar güçlü olduğunu N frekans kutusuna dağıtır.

Üstte zaman alanı: tamponun I ve Q bileşenleri. Altta aynı tamponun spektrumu. Her kutunun genişliği örnekleme hızının FFT boyuna bölümüdür: N büyüdükçe kutular daralır ama daha uzun bir zaman dilimi gerekir.

Tampon, akan sinyalden kesilmiş bir parçadır. Ton bir kutunun tam ortasına düşmezse kesik uçlar enerjiyi komşu kutulara saçar: spektral sızıntı. Pencere fonksiyonu uçları yumuşakça sıfıra indirerek bunu bastırır.

İnce ayarı +0,5 kutuya kaydırın: dikdörtgen pencerede tonun etekleri yayılır ve zayıf ton kaybolur. Sonra Hann'a geçin.

Desibel

Radyoda güçlü bir istasyon, zayıf olandan milyon kat güçlü olabilir. İkisini aynı cetvelde göstermenin yolu logaritmadır.

Doğrusal ölçekte en güçlü sinyal ekranı doldurur; ondan milyon kat zayıf olan sıfırdan ayırt edilemez. Desibel ise oranları sayar: her 10 dB on kat güç demektir. Böylece 60 dB'lik fark ekranda birkaç ızgara çizgisine sığar.

SDR'da düzeyler çoğunlukla dBFS ile verilir: ADC'nin tam ölçeğine göre desibel. 0 dBFS ulaşılabilecek en yüksek düzeydir, gerisi eksidir. Hiç sinyal yokken görülen düzey gürültü tabanıdır.

"Desibel"e geçip zayıf istasyonun ortaya çıkışını izleyin. Sonra A ve B işaretçilerini sürükleyip aradaki farkı okuyun.

Şelale ekranı

Spektrum anlık bir fotoğraftır. Şelale bu fotoğrafları renge çevirip üst üste dizer ve zamanı görünür kılar.

Her satır bir FFT'dir: yatay eksen frekans, renk güç. Yeni satır en üste eklenir, eskiler aşağı akar. Sürekli istasyonlar dikey şeritler bırakır; kısa yayınlar kesik izler: telsizde biri konuşup susar, bir kumanda paket gönderir, Mors noktalı bir yol çizer.

Tek bir spektrumda gürültüye karışan zayıf bir yayın, şelalede satırlar boyunca süren bir iz olarak hemen seçilir: göz, iyi bir örüntü bulucudur.

Fareyle bir izin üzerine gelip frekansını ve gücünü okuyun. Tıklayınca kırmızı ibre oraya ayarlanır ve o yayının sesini duyarsınız.

Sinyali bul

Sıra sizde: gürültünün içinde kısa yayınlar belirecek, her biri bir öncekinden biraz daha zayıf.

Bir yayın belirdiği anda şelalede ya da spektrumda üzerine tıklayın. Hızlı tıklamak ve zayıf yayınları yakalamak daha çok puan getirir. Baştan beri orada olan istasyonlar sayılmaz; boşa tıklamak puan götürür.

Zorluk, yayınların gürültü tabanının ne kadar üstünde başladığını, yani SNR'yi (sinyal-gürültü oranı) belirler. 0 dB'de sinyal, kutu başına gürültüyle aynı güçtedir; ancak satırlar boyunca süren bir iz olarak seçilir.

Zorluğu seçip "Oyunu başlat"a basın; ilk yayın birkaç saniye içinde belirir.

Alıcının içi

Antenden bilgisayara giden yol altı kutudan geçer. Her kutu sinyale tek bir şey yapar.

Anten havadaki her şeyi toplar, LNA yükseltir. Asıl numara karıştırıcıda: sinyal, yerel osilatörün (LO) dalgasıyla çarpılır ve bütün spektrum aşağı kayar. Ayarladığınız istasyon 0 Hz'e oturur.

Sonra filtre yalnızca merkezin çevresini bırakır, ADC bu dar dilimi I ve Q olarak saniyede milyonlarca kez ölçer. Bilgisayara artık radyo dalgası değil, sayı akar.

Kutulara tıklayın: sinyalin her noktadaki spektrumunu görün. Sonra LO'yu kaydırın.

Karıştırma: spektrumu kaydırmak

Radyonun ayar düğmesini çevirmek aslında bütün spektrumu yana kaydırmaktır.

IQ akışını dönen bir okla (sayısal osilatör, NCO) çarpınca her frekans aynı miktarda kayar. Düğmeyi çevirdikçe alttaki spektrum ve şelale kayıyor; istediğiniz istasyon ortadaki kırmızı ibreye gelince alıcı onu duyar.

İbre iki istasyonun arasındaysa duyduğunuz şey gürültü: eski radyolardaki "istasyon arası" hışırtı.

Büyük düğmeyi çevirin, bir istasyonu kırmızı ibreye getirin ve "Dinle"ye basın.

Filtrele ve azalt

İstasyon ortada, ama komşuları hâlâ orada. Önce süz, sonra gereksiz örnekleri at.

Alçak geçiren filtre yalnızca merkezin çevresini bırakır. Kesimi geniş açarsanız 14 kHz ötedeki komşu da içeri sızar: seste ıslık ve araya karışan bir konuşma duyulur. Çok daraltırsanız müziğin tınısı kesilir, ses boğuklaşır.

Süzdükten sonra bant artık dar; saniyede 240 bin örneğe gerek yok. Her M örnekten birini tutmak (azaltma) hesap yükünü M kat düşürür.

"Dinle"ye basın ve kesimi 30 kHz'e açın: komşu sızar. Sonra 1 kHz'e kısın.

Bant geçiren filtre: yalnızca bir pencere

Filtre bir penceredir: içinden bakılan yeri siz seçersiniz, gerisi kararır.

Alçak geçiren pencere hep 0 Hz'in çevresindedir. Bant geçiren pencere istediğiniz yere taşınır; bant durduran (çentik) ise tersini yapar: yalnızca pencerenin içini söndürür.

Gerçek katsayılı filtre IQ'da hem +f hem −f'de pencere açar: IQ bölümündeki aynanın aynısı. Karmaşık katsayılı filtre yalnızca seçtiğiniz tarafı görür.

Pencereyi ortasından tutup sürükleyin, kenarlarından genişletin; sonra "Karmaşık"ı seçin.

Gerçek alıcının izleri

Ucuz bir alıcının spektrumunda olmayan şeyler görürsünüz. Çoğu donanımın imzasıdır.

• DC sivrisi: LO'nun sızıntısı ve devredeki küçük kaymalar merkezde sabit bir tepe bırakır.
• IQ dengesizliği: I ve Q kolları tam eş değilse her istasyonun −f'de soluk bir aynası belirir.
• Aşırı yükleme: kazanç fazlaysa ADC tepeleri kırpar; spektrumda olmayan istasyonlar ve yükselen bir taban çıkar.

Faz hatasını artırın, aynaları izleyin; "IQ dengeleme"ye basın. Sonra RF kazancını yükseltin.

Gerçek donanım

Aynı fikir, dört fiyat sınıfı: 30 dolarlık USB çubuktan laboratuvar cihazına.

Bir SDR'ı dört soru tanımlar: hangi frekansları duyar, bir anda ne kadar genişliği görür, kaç bitle ölçer ve gönderebilir mi.

Bit sayısı dinamik aralığı belirler: her bit yaklaşık 6 dB ekler. 8 bitlik bir RTL-SDR'da güçlü ve zayıf sinyal arasında ≈ 50 dB, 12 bitlik bir PlutoSDR'da ≈ 74 dB yer vardır.

Bir hedef seçin: hangi cihazların alabildiğine ve nedenine bakın.

AM: genlik modülasyonu

Sesi radyo dalgasına yüklemenin en eski yolu: dalgayı sesin ritmiyle büyütüp küçültmek.

Ses yükselince verici dalgası büyür, alçalınca küçülür. Dalganın tepelerini birleştiren çizgiye zarf denir ve zarf sesin kendisidir. IQ düzleminde bu, yerinde durup nefes alır gibi uzayıp kısalan bir oktur.

Alıcı yalnızca okun boyunu ölçer: √(I² + Q²). Okun hangi yöne baktığı önemli değildir. Bu yüzden AM alıcısı çok basittir; kristal radyodaki tek diyot bu işi yapar.

Derinlik %100'ü geçince zarf sıfırın altına inmek ister. Ama boy eksi olamaz: ok ters döner ve ses bozulur.

Modülasyon derinliğini %130'a çekin, sonra "Dinle"ye basıp çözülen sesi kaynakla karşılaştırın.

FM: frekans modülasyonu

FM sesi dalganın boyuyla değil hızıyla taşır: genlik hiç değişmez, frekans sesle birlikte bir artar bir azalır.

IQ düzleminde ok hep aynı boydadır; değişen, dönüş hızıdır. Ses artıya gidince ok hızlanır, eksiye gidince yavaşlar.

Alıcı art arda gelen iki örnek arasındaki açıyı ölçer (nane renkli yay). Açı büyükse ses yüksek, küçükse alçaktır. Buna faz farkı demodülasyonu denir.

Sapma büyüdükçe sinyal spektrumda genişler ama gürültüye de daha dayanıklı olur. Yayın FM'de sapma ±75 kHz'dir.

Sapmayı 75 kHz'ten 5 kHz'e indirip spektrumun daralmasını izleyin; sonra gürültüyü açıp FM ile AM'i dinleyin.

Bitleri dalgaya yüklemek

Bit göndermek için dalganın bir özelliğini birkaç sabit değer arasında atlatırız. Her atlayışa sembol denir.

ASK genliği açıp kapar, FSK iki frekans arasında gidip gelir, BPSK fazı 180° çevirir. Üçü de sembol başına 1 bit taşır.

QPSK dört faz kullanır, böylece her sembol 2 bit taşır. 16-QAM hem genliği hem fazı değiştirir: 16 noktalı bir ızgarada sembol başına 4 bit. Aynı sürede dört kat bilgi taşır ama noktalar birbirine yaklaştığı için gürültüye daha duyarlıdır.

Birkaç bite tıklayıp değiştirin, sonra BPSK'dan 16-QAM'e geçip aynı 16 bitin kaç sembole sığdığına bakın.

Takımyıldız ve gürültü

Her sembol düzlemde bir yıldızdır. Gürültü onu yerinden oynatır; yıldız komşusunun bölgesine kayarsa bit yanlış okunur.

Alıcı gelen her sembolü I/Q düzleminde bir nokta olarak görür. Gürültü olmasaydı noktalar tam ideal yerlerine düşerdi; gerçekte her biri kırçıl gri bir bulutun içinde rastgele sapar.

İnce kesikli çizgiler karar sınırlarıdır: nokta hangi bölgeye düşerse alıcı o sembole karar verir. Sınırı aşan noktalar kırmızı halkayla işaretli.

Sağdaki sayaç hataları gerçekten sayar ve kuramla karşılaştırır. Sembol başına çok bit taşıyan takımyıldızlarda noktalar birbirine yakındır; aynı gürültüde daha çok hata yaparlar.

SNR'ı 4 dB'e indirin, sonra 16-QAM'e geçin: bulutlar birbirine karışır, hata sayacı hızlanır.

Dönen takımyıldız

Vericinin ve alıcının osilatörleri hiçbir zaman tıpatıp aynı değildir. Takımyıldız bu yüzden döner.

Faz kayması bütün noktaları sabit bir açıyla çevirir: karar sınırları yerinde kalır, noktalar komşu bölgeye taşar. Frekans hatası daha sinsidir: alıcının osilatörü biraz hızlı ya da yavaşsa takımyıldız durmadan döner ve noktalar bir halkaya yayılır.

Alıcı bunu kendisi düzeltir. Her sembolde noktanın en yakın ideal noktaya göre ne kadar döndüğünü ölçer ve kendi osilatörünü o kadar geri çevirir. Bu geri besleme, faz kilitli döngü, birkaç yüz sembolde dönmeyi durdurur.

Frekans hatasını 1,5 Hz'e çekin; takımyıldız halka olunca "Dönmeyi düzelt"e basın.

Mesajını gönder

Hepsini birleştirelim: yazdığınız metin bitlere, bitler sembollere, semboller dalgaya dönüşüyor; gürültülü kanaldan geçip yeniden metin oluyor.

Her harf UTF-8 ile bir ya da birkaç bayta, yani 8'li bit gruplarına çevrilir; ş, ğ, ı gibi Türkçe harfler iki bayt tutar. Bitler sembol başına taşınan sayıda gruplanır ve her grup bir I/Q değeri olur.

Alıcı her sembol boyunca gelen örneklerin ortalamasını alır ve en yakın takımyıldız noktasına karar verir. Yanlış kararlar kırmızı bitlere, kırmızı bitler bozuk harflere dönüşür. Tek bir bit hatası bir harfi bambaşka bir harfe çevirebilir.

Kendi mesajınızı yazıp Gönder'e basın, sonra SNR'ı yavaşça düşürüp harflerin bozulmasını izleyin.

Sembol hızı ve bant genişliği

Saniyede ne kadar çok sembol gönderirseniz sinyal spektrumda o kadar geniş yer kaplar.

Sembolleri keskin basamaklarla göndermek spektrumu gereksiz yere yayar. Bu yüzden her sembol yumuşak bir darbeye dönüştürülür: yükseltilmiş kosinüs kökü. Roll-off (β) bu yumuşaklığı ayarlar. β = 0'da spektrum dik kenarlı bir dikdörtgendir ama darbenin kuyrukları çok uzundur; β = 1'de darbe kısalır, bant iki katına çıkar.

Kaplanan bant genişliği yaklaşık Rs·(1+β)'dır. Bit hızı ise sembol hızı çarpı sembol başına bittir: aynı bantta 16-QAM, QPSK'nın iki katı bit taşır ama önceki deneyde gördüğümüz gibi aynı hata oranı için daha yüksek SNR ister.

β'yı 0'a çekin: spektrum dikdörtgenleşir, darbenin kuyrukları uzar. Sonra sembol hızını artırın.

Havada neler var?

Bir SDR'ı açıp bandı gezdiğinizde her sinyalin şelalede kendine özgü bir izi olduğunu görürsünüz. Beşini burada, gerçek biçimlerine sadık kalarak tarayıcıda ürettik.

FM yayın geniş ve kesintisiz bir şerittir. Uçakların ADS-B paketleri yalnızca 120 mikrosaniye sürer ve ince yatay çizgiler bırakır. Kumanda kısa patlamalar hâlinde, Mors noktalı-çizgili bir izle görünür.

Alttaki panelde her sinyalin çözücüsü çalışır: FM'in içindeki 19 kHz pilot, uçak paketinin bitleri ve CRC denetimi, uydunun satır satır beliren görüntüsü, Mors metni, kumandanın 24 bitlik kodu.

ADS-B'yi seçin ve paketlerin şelalede bıraktığı kısa çizgilere bakın. Sonra NOAA APT'ye geçip Dinle'ye basın: tik-tak sesini duyup görüntünün satır satır belirmesini izleyin.

Kendi kaydınızı açın

Bir RTL-SDR ya da HackRF ile kaydettiğiniz IQ dosyasını buraya bırakın: tüm kaydın şelalesini görür, bir istasyona tıklayıp dinlersiniz.

Dosyanız yalnızca bu tarayıcıda işlenir, hiçbir yere yüklenmez. Büyük dosyalar parça parça okunur; yüzlerce megabaytlık bir kayıt da belleği doldurmaz.

Ham IQ dosyasında başlık yoktur: biçim, örnekleme hızı ve merkez frekans dosyanın içinde yazmaz. Biçimi dosya adının uzantısından tahmin ederiz; hızı ve frekansı siz girersiniz. SigMF bu bilgileri yanındaki .sigmf-meta dosyasında taşır.

Dosyanız yoksa "Örnek kayıt üret"e basın. Şelalede bir istasyona tıklayın, kipi (AM, NFM, WFM) seçip Dinle'ye basın.

Dinlemek serbest, yayın lisanslı

Herkese yönelik yayınları almak çoğu yerde serbesttir. Ama size yönelik olmayan bir haberleşmeyi dinlemek, kaydetmek ya da yaymak birçok ülkede suçtur. Yayın yapmak ise belge ya da izin ister.

Türkiye'de haberleşmenin gizliliği Anayasa'nın 22. maddesiyle korunur. Türk Ceza Kanunu'nun 132. maddesi haberleşmenin gizliliğini ihlal etmeyi ve içeriği hukuka aykırı ifşa etmeyi, 133. maddesi aleni olmayan konuşmaları rıza olmadan dinlemeyi ve kaydetmeyi suç sayar. Telsiz cihazları ve frekansları BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) düzenler.

Yayın yapmak isteyenin yolu amatör telsizcilikten geçer: sınavı Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (KEGM) yapar, geçen A, B ya da C sınıfı belge ve çağrı işareti alır. İzinsiz kullanılabilen bantlar dardır: 433 MHz kısa menzilli cihazlar, PMR446 el telsizleri gibi.

Kartlara tıklayın: önce "FM radyo dinlemek", sonra "Polis ya da acil telsizini dinleyip paylaşmak".